To będzie artykuł o tym, jak zdobywana wiedza we Florencji uskrzydliła niezawodowe edukatorki dorosłych z Cieszyna. Bo edukacja dorosłych to nie tylko formalne kursy zawodowe. To ruch oparty na pasji, zaangażowaniu społecznym i ciągłym doskonaleniu kompetencji kluczowych. Gdy trzy entuzjastyczne członkinie niezawodowej kadry edukacyjnej ze Stowarzyszenia Klub Kobiet Kreatywnych z Cieszyna pojechały do Florencji, aby zgłębiać tajniki ekologii, wróciły nie tylko z certyfikatami Europass, ale przede wszystkim z głowami pełnymi pomysłów na lokalne działania. Poznajcie historię ich mobilności w ramach projektu „Jak wydłużyć cykl życia tekstyliów i zwiększyć recykling. Kobiecy decluttering dla planety”, współfinansowanego przez Unię Europejską w programie Erasmus+.
Edukacja ekologiczna dorosłych: Jak uratować planetę, zaczynając od szafy?
Głównym celem zawartym we wniosku aplikacyjnym było przygotowanie kadry do prowadzenia edukacji obywatelskiej na rzecz zrównoważonego rozwoju. Postawiłyśmy przed sobą jasne cele szczegółowe:
- Poznanie roli edukacji o zanieczyszczeniu środowiska przez tekstylia.
- Poznanie inspirujących metod przywracania tekstyliom wartości i rozwijania kreatywności w praktyce lokalnej.
Wybór kursu „Environmental Education: Learning and Acting for a Better Future” w prestiżowej „Europass Teacher Academy” we Florencji (zajęcia odbywały się w Palazzo Venerosi Pesciolini) był strzałem w dziesiątkę. Program szkolenia (widoczny na poniższej grafice) precyzyjnie wpisywał się w te potrzeby, a organizatorzy zadbali o to, by cały jeden dzień przeznaczyć na najbardziej palące tematy: kryzys zanieczyszczenia plastikiem oraz destrukcyjny wpływ „fast fashion”.
Zajęcia w szkole Teacher Academy dały uczestniczkom kursu wiedzę i narzędzia do edukowania dorosłych w sposób interaktywny. Zapoznaliśmy się z całym spektrum ekologicznych wyzwań na skalę ogólnoświatową oraz z koniecznością myślenia systemowego o ingerencji w środowisko naturalne, by zapobiegać zmianom klimatycznym. Rozmawialiśmy o działaniach edukacyjnych dla zrównoważonego rozwoju i naszym osobistym wpływie na rzecz ochrony środowiska, np. korzystając z aplikacji Ecological Footprint https://www.footprintcalculator.org/en/quiz/0/food/category .
Florencja jako otwarta sala wykładowa: Od renesansu po smart bins
Uczestniczki kursu nie tylko siedziały w ławkach. Florencja, stolica renesansu, stała się dla nich żywym laboratorium, w którym analizowały kontrast między historyczną trwałością a efemerycznością współczesnej konsumpcji. W programie kursu znalazł się czas na wizytę w eksperymentalnym ogrodzie społecznym Orti Dipinti we Florencji https://www.ortidipinti.it/ Został on posadowiony na dawnej bieżni lekkoatletycznej, gdzie teraz praktykuje się ekologiczne ogrodnictwo miejskie i jego praktyczne zastosowanie w życiu codziennym. Jest to miejsce, gdzie ziemia nie należy do nikogo, ale praca nad jej uprawą należy do wszystkich, podobnie jak jej plony.
Głos uczestniczki kursu – konserwatorki zabytków: Szacunek dla materiału
Dla Łucji, zawodowo konserwatorki zabytków, mobilność była okazją do spojrzenia na problem segregacji i utylizacji odpadów z nowej perspektywy — Nauczyłam się postrzegać odpady tekstylne przez pryzmat konserwatorskiej idei szacunku do materiału, co jest kluczowe w promowaniu modelu gospodarki obiegu zamkniętego wśród osób dorosłych. Podczas zwiedzania muzeów i architektury Florencji prowadziłam obserwacje dotyczące trwałości materiałów renesansowych w zestawieniu z problematyką odpadów tekstylnych (tzw. cmentarzy mody). Wiemy, że afrykańskie kraje zalewane są odpadami tekstylnymi z Zachodu. Nadmierna produkcja ubrań przez przemysł fast fashion prowadzi do powstawania gigantycznych składowisk odzieży w takich państwach jak Kenia, Maroko czy Ghana. Mówiłyśmy na kursie o tym, jak Unia Europejska próbuje przeciwdziałać temu problemowi poprzez nowe regulacje.
Łucję zainteresowało, jak wielowymiarowa może być edukacja ekologiczna: synergia między ochroną substancji historycznej a nowoczesnymi wymogami ekologicznymi. Funkcjonowanie florenckich „isole intrrate” – podziemnych wysp odpadowych – pozwala zachować nienaruszony krajobraz UNESCO przy jednoczesnym wdrażaniu rygorystycznej segregacji. Zrozumienie mechanizmu działania „niewidzialnej infrastruktury” Florencji (system „Firenze Città Circolare”, inteligentne kosze A-PASS) stało się przydatne w zaprojektowaniu wydarzenia lokalnego podnoszącego świadomość dorosłych konsumentów w kwestii metod segregacji i utylizacji odpadów.
Głos chemiczki: Twarde dane i technologiczne rozwiązania
Małgorzata, specjalistka w dziedzinie chemii, skupiła się na aspektach technicznych – Miałam sposobność pogłębienia wiedzy o zagrożeniach związanych z produkcją tekstyliów, np. mikroplastikiem, oraz o nowych rozwiązaniach technologicznych, takich jak filtry do pralek ograniczające uwalnianie włókien syntetycznych.
W czasie wolnym Małgorzata z koleżankami odwiedziła pobliskie Prato – światowe centrum recyklingu wełny, aby poznać jego model operacyjny i zdobyć konkretne argumenty do edukowania dorosłych o wartości tekstyliów jako cennych surowców. Takie zaangażowanie wykraczające poza program kursu przyniosło niespodziewany rezultat – nawiązano kontakt z innowacyjnym start-upem firmą Rifo, która stanie się organizacją przyjmującą słuchaczki Stowarzyszenia KKK na mobilność grupową. Zobaczymy na własne oczy, jak wygląda włoskie rzemiosło „od kuchni” i jak w praktyce przebiega proces zrównoważonej transformacji tekstyliów. Dowiemy się, jak ze starych materiałów powstają zupełnie nowe, pełnowartościowe ubrania z czystej wełny https://rifo-lab.com/en/pages/textile-tours Zdobywając wiedzę o tradycyjnych i nowoczesnych metodach regeneracji włókien w Prato, uczestniczki mobilności grupowej będą mogły opracować warsztaty dla dorosłych dotyczące jakości tekstyliów i ich renowacji (upcyclingu).
Międzynarodowy entuzjazm: Wszyscy uwielbiamy się uczyć!
Niezwykle budującym aspektem mobilności było spotkanie z edukatorkami i edukatorami z innych krajów: Portugalii, Grecji, Bułgarii oraz Belgii. Jak podkreślają uczestniczki, kurs potwierdził, że troska o środowisko jest wspólną sprawą, a wymiana doświadczeń była bezcenna. To poczucie bycia częścią europejskiej wspólnoty edukatorów było niezwykle silnym czynnikiem motywującym.
Od teorii do praktyki: Wiedza wraca do lokalnej społeczności
Celem EPALE jest promowanie wiedzy, która przekłada się na realne działania. Projekt „Kobiecy decluttering dla planety” jest dobrym przykładem upowszechniania efektów uczenia się. Pozyskaną wiedzę uczestniczki kursu przekuły w od razu konkretne działania w swoim mieście.
Głos organizatorki: Innowacje na rzecz lokalnej świadomości
Roma, pomysłodawczyni mobilności, skupiła się podczas kursu na unijnych regulacjach i nowoczesnej logistyce – Udział w kursie uświadomił mi, że powrót do rzemieślniczej jakości i dbałości o detale, widoczny we florenckiej architekturze, jest najskuteczniejszą strategią w walce z destrukcyjnym modelem fast fashion. Zdobyłam też zaawansowaną wiedzę o unijnych regulacjach na rok 2026, w tym o Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta (EPR) i Cyfrowym Paszporcie Produktu […] Tego typu innowacje w przemyśle tekstylnym po powrocie z kursu upowszechniałam wraz z koleżankami podczas wydarzeń lokalnych w Bibliotece Miejskiej w moim mieście pn. „Jak Europa patrzy na odpady tekstylne.Reminiscencje po kursie KKK we Florencji”.
Praktyczne upowszechnianie w Bibliotece
Efektami mobilności były m.in. dokumentacja fotograficzna i filmowa wykorzystana w prezentacjach multimedialnych ilustrujących podziemny system opróżniania kontenerów (system 2AS), które uzupełniły prelekcje podczas spotkań upowszechniających.
Małgorzata tak dzieli się zachwytem nad sprawnością logistyczną systemu – Zajęcia […] dały mi wiedzę i narzędzia do wykorzystania podczas spotkań, czy lekcji w szkole w sposób interaktywny. […] Dokumentowałam innowacje miejskie Florencji, w tym punkty zbiórki odpadów, aby przygotować materiały wizualne dla naszych dorosłych słuchaczy. Zachwyciła mnie sprawność logistyczna systemu, który pozwala na automatyczne opróżnianie podziemnych zbiorników w zaledwie 105 sekund […].
Roma przekonywała na spotkaniu w Bibliotece Miejskiej w Cieszynie, że ubrania to coś więcej niż moda – to narzędzie do wyrażania tożsamości. Niestety, za „okazyjną” ceną w sieciówkach kryją się ogromne koszty, których nie widać na metce. Spotkanie pokazało, że jako kobiety mamy ogromną siłę w kształtowaniu bardziej odpowiedzialnego świata. Małgorzata w swojej prelekcji wskazywała, co kryje się pod „niską ceną” ubrań. Liczby, które omawiałyśmy, dają do myślenia:
- Pragnienie stylu a woda: Wyprodukowanie tylko jednego zestawu (koszulka + dżinsy) pochłania aż 20 000 litrów wody. Rocznie branża modowa zużywa jej tyle, ile potrzebuje 5 milionów ludzi .
- Tempo „Fast Fashion”: Kiedyś mieliśmy 4 sezony, dziś niektóre marki wypuszczają nawet 36 kolekcji rocznie. To generuje tony odpadów, które zalewają kraje takie jak Chile czy Ghana.
- Niewidzialny plastik: Każde pranie poliestru uwalnia do 700 000 włókien mikroplastiku, które ostatecznie trafiają do naszych talerzy poprzez łańcuch pokarmowy.
Podsumowanie: Sukces mierzony satysfakcją
Ten projekt mobilności udowadnia, że inwestowanie w niezawodową kadrę edukacji dorosłych przynosi wymierne korzyści społeczności lokalnej. Uczestniczki nie tylko zdobyły zaawansowaną wiedzę i kompetencje cyfrowe (korzystanie z wielu aplikacji: GPS, Gemini Live, Padlet, online booking, ocena etycznej produkcji tekstyliów w aplikacji „Good on you”), ale wróciły z poczuciem dumy z przynależności do europejskiej wspólnoty.
Uśmiechnięte twarze na zdjęciu grupowym, trzymające certyfikaty Europass pod mapą świata, są najlepszym dowodem na to, że pasja uczenia się nie zna granic i jest najpotężniejszym narzędziem w walce o lepszą przyszłość planety.
